Astronom Kamoliddin Ergashev

#OAV_biz_haqimizda
#Media_tur

“KOINOT SIRLARI VA ZAMONAVIY TADQIQOTLAR” MAVZUSIDA OCHIQ MULOQOT

Bizni kuzatib boring👇
😎Telegram |🌐Websayt
😎Facebook |😎YouTube|😎Instagram

#Mobil_reportaj
#Media_tur
#Ochiq_muloqot

Butunjahon kosmos haftaligi doirasida O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Astronomiya institutida "O'zcosmos" agentligi bilan hamkorlikda  yoshlar hamda OAV vakillari uchun media tur hamda sohaning yetakchi olimlari bilan ochiq muloqot tashkil etildi.

Bizni kuzatib boring👇
😎Telegram |🌐Websayt
😎Facebook |😎YouTube|😎Instagram

Astronomiya institutida ochiq muloqot va foto-ko'rgazma: Koinot sirlari va zamonaviy tadqiqotlar

4–10-oktabr kunlari mamlakatimizda o‘tkazilayotgan Butunjahon kosmos haftaligi doirasida O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Astronomiya institutida "O'zcosmos" agentligi bilan hamkorlikda yoshlar hamda OAV vakillari bilan ochiq muloqot tashkil etilmoqda.

Tadbirdan ko‘zlangan asosiy maqsad:
✔️ Yosh avlodda astrofizika, koinotni tadqiq etish va zamonaviy texnologiyalarga bo‘lgan qiziqishni oshirish;
✔️ Astronomiya sohasida erishilayotgan ilmiy natijalarni keng jamoatchilikka atroflicha yetkazish.

Muloqot davomida:
❗️ Taniqli olimlar va astrofiziklar bilan erkin savol-javoblar;
❗️ O‘zbekiston astronomiya fani erishayotgan so‘nggi yutuqlar taqdimoti;
❗️ Yosh tadqiqotchilar uchun ilmiy-amaliy tavsiyalar beriladi.

🗓 Sana: 9-oktabr
🔈 Vaqti: 16:00
📍 Manzil: Fanlar akademiyasi Astronomiya instituti (Toshkent sh., Astronomiya ko‘chasi, 33-uy)


Bizni kuzatib boring👇
😎Telegram |🌐Websayt
😎Facebook |😎YouTube|😎Instagram

TABRIKNOMALAR HAQIDA

Bir paytlar indiyskiy kinolardagi aktrisalarni rasmlaridan otkritkalar boʻlardi. Keyinroq Selena, Britni, Shakira kabi qoʻshiqchilarni rasmlaridan otkritkalar yasalardi.

Endi esa hamma AI bilan oʻzini rasmidan otkritka yasayapti. Yangi yilda qorboboni shapkasini kiyib, Hayitda qoʻy koʻtarib, Mustaqillik bayramida bayroq tutib... deganday.

Mana bugun - menga oʻxshagan qop-qora, kap-katta erkaklar kastyum-shim va galstukda tushgan rasmidan 1-oktyabr uchun otkritka yasab, bir-birlariga joʻnatib yotishibdi.

Erkak kishiga - oʻziga oʻxshagan qop-qora erkakni rasmini tomosha qilish unchalik ham yoqimli ish emasligini ularga aytsammikin...

🔭 @Astronom_Kamoliddin_Ergashev

#MUNOSABAT
#EKSPERT_SHARHI

Toshkent osmonida kuzatilgan yorqin obyekt haqida

Bugun, 19-sentabr kuni kechgi Toshkent shahri osmonida juda yorqin, ortidan uzun iz qoldirib harakatlangan obyekt kuzatildi. Hodisa shahar aholisining ko‘plab foto va videolarida qayd etilgan.

Astronomiya instituti mutaxassislari tarqalgan foto va videomateriallarni dastlabki tahlil qildi. Obyektning tashqi ko‘rinishi, harakat xususiyati va hosil qilgan izida meteor yoki bolidga xos belgilar mavjud emas. Kuzatilgan manzara ko‘proq raketa yoki uning yuqori bosqichi bilan bog‘liq hodisaga o‘xshaydi.

Hozircha eng katta moslik bugun Xitoyda amalga oshirilgan kosmik kema uchirilishga to'g'ri kelmoqda. 19-sentabr kuni Xitoyning Taiyuan kosmodromidan Long March-2D (Chang Zheng-2D) tashuvchi raketasi uchirildi. Raketa PIESAT-2 turkumidagi to‘rtta sun’iy yo‘ldoshni orbitaga muvaffaqiyatli olib chiqdi.

Dastlabki orbital hisob-kitoblar uchirish vaqti, raketaning orbitasi hamda Toshkent osmonida hodisa kuzatilgan vaqt va yo‘nalish o‘rtasida juda yaxshi moslik mavjudligini ko‘rsatmoqda. Shu sababli hozirgi bosqichda eng ehtimolli tushuntirish - Toshkent osmonida kuzatilgan hodisa ushbu kosmik uchirishning raketa bosqichi yoki undan keyingi orbital jarayonlardan biri bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin.

Biroq hozircha kuzatilgan obyektni aynan Long March-2D raketasining muayyan qismi deb qat’iy identifikatsiya qilishga hali erta. Yangi uchirilgan obyektlar bo‘yicha xalqaro orbital kataloglarda zarur elementlar va hodisaga oid mustaqil identifikatsiya hali mavjud emas.

Hozirgi dastlabki xulosa shuki: Toshkent osmonida kuzatilgan yorqin hodisa meteor yoki bolidga xos emas.

Kamoliddin ERGASHEV, Fanlar akademiyasi Mirzo Ulug‘bek nomidagi Astronomiya instituti katta ilmiy xodimi.

Bizni kuzatib boring👇
😎Telegram |🌐Websayt
😎Facebook |😎YouTube|😎Instagram

OY - BIZSIZ

Kaliforniya universiteti (UC Riverside) olimi Stephen Kane boshchiligidagi guruh yaqinda juda qiziq tadqiqot e’lon qildi. Unda olimlar Veneraning qadimda tabiiy yo‘ldoshi bo‘lgan taqdirda, uning keyingi taqdiri qanday kechishi mumkinligini modellashtirishgan.

Bu, albatta, Venerada haqiqatan ham Oy bo‘lganini isbotlamaydi. Tadqiqot shuni ko‘rsatadiki, agar shunday yo‘ldosh mavjud bo‘lgan bo‘lsa, u qachonlardir sayyoraga yaqinlashib, uni Veneraning o'zi hazm qilib yuborgan.

Bizning Yerimizning tabiiy yo‘ldoshi - Oy esa hozircha buning teskarisini qilyapti. 🌍🌕

Oy Yerdan har yili o‘rtacha 3,8 santimetrga uzoqlashmoqda. Ya'ni bizdan qochib ketmoqda. Ammo bu qochish shu qadar uzoq davom etadi-ki, katta ehtimol bilan:

Biz - Oysiz emas, Oy - Bizsiz qolsa kerak...

🔭 @Astronom_Kamoliddin_Ergashev

🔭 @Astronom_Kamoliddin_Ergashev

O'tgan payshanba, 9-iyul kuni Mars va Yupiter Sayyoralari oralig'ida - Xalqaro bazalarda "KAMOLERGASHEV" deb nomlanayotgan yangi obyekt paydo bo'ldi.

Batafsil keyinroq...

🔭

ILMIY TADQIQOT

Koinotda KIC 6464285 raqamli yulduz tizimi avvalroq qo'shaloq tizim sifatida aniqlangan. Bunda ikkita yulduz bir-birining atrofida 20 soatda aylanadi. Katta yulduz Quyoshga juda o'xshash, kichigi Quyoshning yarmidan sal kattaroq.

Kuni-kecha Amerikaning "The Astrophysical Journal" ilmiy nashrida e'lon qilingan yana bir tadqiqotga ko'ra - tizimda bu ikkovidan tashqari yana bitta, Quyoshdan sal kichikroq yulduz bor ekan. Uning orbital davri 16 yil.

Eng qizig'i tizimdagi asosiy yulduz juda faol bo'lib, o'zidan 4 yil davomida 30 marta chaqnashlar va magnit bo'ronlari chiqargan. Eng kuchsiz chaqnashlar Quyosh chaqnashlaridan kamida 100 marta, eng kuchlilari esa 10-15 ming marta kuchli.

Tadqiqot Xitoydagi Yunnan, O'zbekistondagi Maydanak va bir nechta kosmik teleskoplar kuzatuvlarini birlashtiradi. Hammuallif aspirant ukamiz Jaqsiliq Baltamuratovga omad.

P.s.: Bizda magnit bo'rini bo'lganda boshi og'riydiganlar yaxshiyam KIC 6464285 tizimida yashamaydi... 😜

🔭

YANGI TADQIQOT

Koinotda "CW Cas" nomli yulduz bor. 1938-yilda bu yulduz aslida bir biriga juda yaqin joylashgan 2 ta zich-qo'shaloq yulduzlar bo'lishi mumkinligi taxmin qilingan.

Yaqinda Amerikaning "The Astrophysical Journal" ilmiy nashrida O'zbekistonlik va Xitoylik astronomlarning birgalikdagi tadqiqotlari nashr etildi. Ma'lum bo'lishicha u yerda butun boshli 4 ta yulduzdan iborat tizim joylashgan ekan.

Markazda og'irligi Quyoshnikidek bo'lgan yulduz va Quyoshni yarmidek yana bir yulduz bir-biriga tegar-tegmas masofada aylanadi. Katta yulduzning ustida kattagina dog'i bor va bu dog' 350 kunlik davr bilan o'zgarib turar ekan.

Bu ikkovidan biroz olisroqda quyoshdan biroz kichikroq mitti yulduz 99.4 yillik davr bilan aylanib yuradi;

Bu uchchovidan ancha olislarda esa boshqa bir qizil mitti yulduz aylanadi. Ya'ni tizim 4 ta Quyoshli tizim bo'lib, markazini o'zida 2 ta quyoshi bor.

P.S.: Bitta Quyoshlilarga alam qilsinmi... 😝

🔭

PAYSHANBANI OSHI

Bugun oshni yeb boʻlgach, uydagingiz: "boshim ogʻriyapti" desa - "obbo, yana bahona qilyapti" deb asabiylashishga shoshilmang.

Shu safar rostdan boshi ogʻriyotgan boʻlishi mumkin.

Sababi bugun tunda 7 balli "kuchligina" magnit boʻronlari boʻlib oʻtishi kutilmoqda.

Ichki xotirjamli-i-ik...

🔭

Yer sekinlaganmish, tushib qolmoqchilar harakatni qilinglar...

Mahalliy saytlarimiz " https://www.sciencefocus.com/news/unprecedented-earths-rotation" dan olgan va u ham aslida " https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2025JB032161" jurnalidagi bir ilmiy maqoladan olingan ma'lumotga ko'ra - Yer 1.33 millisekund/asr, ya'ni 0.0133 millisekund/yil ga sekinlashgan emish.

Bu sekinlashishni insoniyat deyarli sezmaydi desak, vohimachilar endi GPSlar va sun'iy yo'ldosh tizimlariga qiyin bo'ladi, bla-bla deyishyapti.

Keling faktlarga qaraylik: Sutka uzunligining yillik fluktuatsiyalari 2023-yilda 2.63 millisekund, 2024-yilda 2.61 millisekund va 2025-yilda esa 3.09 millisekund ga teng bo'lgan. Ya'ni trend o'zgarishining yillik fluktuatsiyasi - trendning yillik ortishidan o'rtacha 200 baravar katta !!!

Demak, bundan 200 baravar katta yillik fluktuatsiyalarda qiynalmayotgan GPSlar va sun'iy yo'ldosh tizimlari shunchaki arzimas trendga qiynalib qolarmish-da.

Rostdan tushib qolinglar...

🔭

TILIM QURSIN...

Oʻtgan bayramda qoʻyni rasmi bor tabriknomalar rosa urf boʻldi.

Bir tanishim SI da oʻzi qoʻy koʻtarib tushgan rasmidan tabriknoma yasab, menga ham yuborgan ekan. Tilim qichib: ...rasmda koʻrinishiz ancha yaxshi, lekin orqadagi bratni tanimadim - deb hazillashgan edim.

Palakat, endi telefonini koʻtarmayapti...

🔭

O'G'IRLANGAN OMAD

Asteroidlardan biri Maydanak observatoriyasida 2005-yildan boshlab kuzatilgan. 2012-yildan boshlab men davom ettirib keldim. O'tgan 20 yilning 11 yilida - ya'ni asteroid har yaqin kelganida tunlari uxlamasdan kuzatilgan.

Natijalarni umunlashtirib, tahlillarni ya'kunlab, endi mana yangilikni e'lon qilaman deb tursam - kuni kecha Kosmik teleskoplardan biri SHATAAAAAQ etib rasmga olib, SRAZZZII yangiligikni e'lon qivordi. Hozir BASHARAM xo'rozqandi tortib olingan bolaniki bilan bir-xil...

Keyingi oyni oyligini olsam - kosmosga bitta teleskop uchirtiraman, o'z-o'zimga, shaxsiy...

🔭

DUSHANBA HAQIDA

Dushanbani men - o'z orbitasining Quyoshdan eng uzoq nuqtasidan o'tayotgan kometaga o'xshataman:

- Yorqinligi pasaygan;
- Faolligi so‘ngan;
- Dumi parchalanib ketgan;
- Tezligi minimumga yaqin;
- Energiya zaxirasi tugagan;
- Sovuq va sust;

Ammo orbital mexanika shafqatsiz - u qaytishga majbur va mahkum.

🔭

109P/Swift-Tuttle kometasining orbital harakat yo'li

🔭 @Astronom_Kamoliddin_Ergashev

MARKAZIY OSIYO GEOGRAFIYASI - KOINOTDA

Markaziy Osiyo geografik nomlarining Asteroidlarga berilganlarini ko'rib chiqamiz.

1. O'zbekistondan 3 ta: (1351) Uzbekistania, (210271) Samarkand, (22948) Maidanak;
2. Qozog'istondan 2 ta: (2178) Kazakhstania, (2700) Baikonur;
3. Tojikistondan 2 ta: (2469) Tadjikistan, (2746) Hissao;
4. Qirg'izistondan 1 ta: (2566) Kirghizia;
5. Turkmanistonda 1 ta: (2584) Turkmenia;

Ushbu 9 ta asteroidning 7 tasi (Uzbekistania, Kazakhstania, Baikonur, Tadjikistan, Hissao, Kirghizia, Turkmenia) Qrimdagi observatoriyalarda turli yillarda kashf qilingan.

Qolgan 2 tasi: (22948) Maidanak - AQSHda, (210271) Samarkand esa - O'zbekistondagi Maidanak observatoriyasida kashf qilingan.

🔭 @Astronom_Kamoliddin_Ergashev

OYDAGI CHIQINDILAR

Oyga amalga oshirilgan missiyalar Oyda o'zidan ma'lum miqdor chiqindi tashlab kelgan.

Buni qarang-ki, 2020-yilda qabul qilingan AQShning "Kosmosda inson merosini himoya qilish uchun bitta kichik qadam (One Small Step to Protect Human Heritage in Space Act)" qonuniga ko'ra kimdir Oyga bormoqchi bo'lsa - shu chiqindilarga tegmasligi, zarar yetkazmasligi yoki o'zgartirmasligi kerak. Kamiga o'sha chiqindilar bor hududlarda faoliyat olib borish uchun AQSHdan ruxsatnoma ham olishi lozim bo'ladi.

Aslida 1967-yilda qabul qilingan "Outer Space Treaty" xalqaro kelishuviga ko'ra Oydagi hududlarga hech kim egalik qila olmaydi. Lekin endi agar o'sha hududda AQSHga tegishli chiqindi mavjud bo'lsa, siz u hududda erkin emassiz. Zo'r-a.

Kimga Oydan hudud kerak bo'lsa, zudlik bilan borib, tanlagan hududingizga biror chiqindi tashlab keling. Adashib ketib, xalqaro mojaroga sabab bo'lmasligingiz uchun - AQSHga tegishli chiqindilar koordinatalarini mana https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/02/final-catalogue-of-manmade-material-on-the-moon.pdf qoldiraman.

🔭

Oddiy Oʻzbek nuqtai-nazaridan qaralsa - bu missiya toʻyga borib, toʻyxonaga kirmasdan qaytilgandek gap. 😁

Aslida esa missiya maqasadi toʻyxonaga kirish emas, uning yaqiniga borib-qaytishni mashq qilish edi.

🔭

🔭 @Astronom_Kamoliddin_Ergashev

#xorijiy_OAV_biz_haqimizda

TÜRK DÜNYASININ GURURU

İki asteroide Özbekistanlı iki bilim insanının adı verildi...

Ikki asteroidga o'zbekistonlik olimlar nomi berildi...

Bizni kuzatib boring👇
😎Telegram |🌐Websayt
😎Facebook |😎YouTube |😎Instagram

#Davra_podcast | 19.07.2026

mtrk.uz | Instagram | Youtube | Facebook | Telegram | x

✅
Kamoliddin Ergashev: “Asteroidga nomim berilganini ko‘rish ota-onamga nasib etmadi”

To‘liq intervyuni tez kunda 📱 YouTube sahifamizda tomosha qilishingiz mumkin.

Tilda, fikrda, ishda birlik!
Jadid.uz | Telegram | Facebook | Instagram | YouTube

Asteroidga nomim berilgani haqidagi sertifikatning elektron nusxasini oldim, qog'ozning asli hali yo'lda.

Bu haqda o'z kanalimda batafsil yozmoqchi edim, ammo endi ko'plab saytlarda xabarlar chiqdi va o'ylaymanki ma'lumot yetarlicha.

Xalqaro Astronomiya Ittifoqiga, Chexiyalik hamkasb astronom olimlarga, Institut rahbariyati va ustozlarimga o'z minnatdorligimni bildiraman.

Yangilikni o'z vaqtida, o'zimdan avval - professional sharhlab OAVga va yurdoshlarimizga yetkazgan O'zbekiston Fanlar Akademiyasi Matbuot xizmatiga alohida tashakkur.

🔭 @Astronom_Kamoliddin_Ergashev